सप्टेंबर 5, 2019
राष्ट्रीय शिक्षक दिनाच्या सर्वांना शुभेच्छा! हल्लीच्या आण्विक कुटुंबसंस्थेत मुलं मनाने हळवी होत चालली आहेत. काही मुलं इतरांपेक्षा निराळी असतात. त्यांना सर्वसामान्य परिमाणं लावणं चुकीचं ठरू शकतं. अशा मुलांची मानसिक जडणघडण समजून घेऊन त्यांच्याशी संवेदनशीलने वागणं हे आजच्या पालकांप्रमाणेच शिक्षकांकरताही आव्हान ठरत आहे... अक्षरे थोडी ऐसी / अक्षरे थोडी तैसी कथतील भाव कैसी / नाही मला समजले ॥ एक आणि एक दोन / त्रिकोण पंचकोन हे सर्व ठरवी कोण / नाही मला समजले ॥ चित्रांमध्येच हसतो / स्वप्नांमध्येच वसतो अभ्यास काय असतो / नाही मला समजले ॥ शाळेत आणि घरचे / मज ताडती कधीचे हसणे कसे चुकीचे / नाही मला समजले ॥ ही कविता यूट्यूबवर https://youtu.be/ipST9UKV9Ro ह्या ठिकाणी ऐकता येईल.
ऑगस्ट 13, 2019
आज राष्ट्रीय इंद्रिय-दान दिवस आहे. आपल्यातील प्रत्येकाचं स्वतःवर प्रेम असतं. पण स्वतः म्हणजे नक्की कोण? थोडं समजण्याचं वय झालं की आपल्याला सांगितलं जातं आरशासमोर उभं राहिलं की समोर जे दिसतं तो किंवा ती तू स्वतः आहेस. मग मी म्हणजे माझं शरीर ह्या विचाराची घट्ट वीण आपल्या मनात बसते. स्वतःवर प्रेम करण्याला काही सीमा नाहीत. आपलं प्रेम इतक्या थराला जातं की माझं स्वतःचं अस्तित्व नष्ट झालं तरी माझं शरीर कोणाला द्यावं हा विचार मनाला पटत नाही. खरं आहे ना?!
स्टेशनवर बसलो होतो, बराच वेळ होता अजून गाडी यायला
शांतपणे बॅगेतून माझं पुस्तक काढून लागलो मी वाचायला ॥
पुस्तकातील विनोद वाचून माझ्या नकळत मला हसू एकदम आलं
माझ्या शेजारी बसलेला एक लहान मुलगा मला म्हणाला, काका काय झालं? ॥
तोपर्यंत माझ्या शेजारी कुणी बसलंय ह्याचा मला जराही नव्हता गंध
नीट पाहिलं तेव्हा कळलं, तो लहानगा होता दोन्ही डोळ्यांनी अंध ॥
जुलै 1, 2019
सर्व डॉक्टर आणि त्यांच्या पेशंटांना राष्ट्रीय डॉक्टर दिनाच्या शुभेच्छा! बदलत्या जीवनशैलीबरोबर जीवनातील डॉक्टरांचं महत्त्व वाढत चाललं आहे. रक्तदाब, कर्करोग, मानसिक तणाव अशा आदिमानवांना ठाऊकही नसलेल्या रोगांनी आपण ग्रासत चाललो आहोत. माणूस बनून जगण्याचा प्रयत्न केला तर कदाचित आपला त्रास कमी होऊ शकेल पण आपल्यातील ‘गुरा’ला माणूस माणसाळवू शकेल का?
एक होतं शहर तिथे डॉक्टर एक होता
पेशंट आला तिथे शोधत शोधत त्याचा पत्ता
म्हणतो फार लांबून आलो इलाज माझा करा
मागाल तेवढे पैसे देतो काढून तुम्हा आत्ता
डॉक्टर म्हणतो समोर आहे डॉक्टर तो माणसांचा
भल्या माणसा मी तर आहे डॉक्टर बघ गुरांचा ॥
ऐकून तरी घ्या डॉक्टर माझी तुम्ही कथा
आपसुक कळून चुकेल तुम्हा काय माझी व्यथा
उठतो जणु मधमाशी मी जातो कामावरती
लोकलमध्ये शिरतो जसा मेंढ्यांचा तो जथा
सांगू नकोस मजला तुझा प्रपंच पण दिवसांचा
भल्या माणसा मी तर आहे डॉक्टर बघ गुरांचा ॥
मे 21, 2019
आज जागतिक सांस्कृतिक विविधता दिन आहे. सांस्कृतिक विविधता जशी भौगोलिक अंतराप्रमाणे वाढत जाते तशीच पिढ्यांमधील अंतरामुळेही वाढत जाते. एकाच समाजातील दोन पिढ्यांचा सांस्कृतिक बाज निराळा असू शकतो. तंत्रज्ञानामुळे भौगोलिक अंतरं कमी होत असताना निरनिराळ्या समाजांतील सांस्कृतिक विविधतेतही अनेक समान दुवे सापडत आहेत. त्याचप्रमाणे दोन पिढ्यांतील अंतर मिटवण्याकरताही अनेक समान दुवे सापडतील. कारण, जग कितीही बदललं तरी बदलत नाहीत... गोष्टी काही काही...
जगामध्ये सतत दिसते नव्याची नवलाई
पण बदलत नाहीत पिढ्यान् पिढ्या गोष्टी काही काही ॥ धृ ॥
पूर्वी मुलांनी शिक्षणात चमकावं म्हणून अभ्यासाचा धोशा लागायचा रोज
हल्ली पालक म्हणतात मुलांनी जिंकावेत रियालिटी शोज
मात्र अपत्याचं यश पाहून अजूनही देवापुढे साखर ठेवते त्याची आई
बदलत नाहीत पिढ्यान् पिढ्या गोष्टी काही काही ॥
मे 5, 2019
जागतिक हास्यदिनाच्या खळखळून शुभेच्छा! मे महिन्याचा पहिला रविवार जागतिक हास्यदिन म्हणून पाळला जातो. पाश्चिमात्य देशांकडून आलेलं फॅड म्हणून ह्या दिवसाला हसण्यावारी नेऊ नका. ह्या दिवसाचा जन्म चक्क मुंबईत झाला आहे आणि तेही हास्ययोगाच्या (laughter yoga) निमित्ताने! हास्याची निर्मिती योगासारख्या गंभीर कृतीतून होत असेल तर युद्धकथेतून का नाही...
मुक्त सागरी गस्त घालण्या
गलबत बंदरावरून निघे
नवीन खलाशी अचंबितपणे
दर्याचे सौंदर्य बघे
खुशीत होता आधीच तो तर
गलबत त्याचे होते खास
ताफ्यामधले भव्यतम अशी
होती त्या गलबता मिजास
अशा गलबताचा सेनानी साजेसा होता अलबत
असीम शौर्याकरता प्रसिद्ध पराक्रमी तो सरनौबत ॥
एप्रिल 10, 2019
उद्यापासून मतदानाला सुरुवात होईल. दर चार वर्षांनी येणाऱ्या ऑलिम्पिक्स किंवा विश्वचषक स्पर्धांप्रमाणे दर पाच वर्षांनी निवडणुका येतात. त्या स्पर्धांप्रमाणेच निवडणुकांचाही मनोरंजन गुणांक (entertainment quotient) फार मोठा असतो. त्या स्पर्धांप्रमाणेच निवडणुकीतील विजेते सारं काही घेऊन जातात. आणि त्या स्पर्धांप्रमाणेच मधल्या काळात नक्की काय होतं ह्याचं आपल्याला सोयरसुतक नसतं...
गळ्यात सोनं बोटांत अंगठ्या अंगात मात्र खादी
फोर्ड स्कॉर्पिओ ऑडी आणखीन मर्सिडीज एखादी
अशी माणसं दारी आली ओळखावं अचूक
आली निवडणूक ॥
आरोपांच्या चिखलफेकीचा माजला गदारोळ
चव्हाट्यावरी लक्तरं धुती भिडती जैसे पोळ
प्रत्येकाची लफडी बाकी साऱ्यांना ठाऊक
आली निवडणूक ॥
सामाजिक माध्यमांत होई प्रचाराचा भडिमार
प्रत्युत्तर देण्याच्या फंदात पडू नका तुम्ही फार
मित्र कोणता तुमचा धरील तुमच्यावरती डूख
आली निवडणूक ॥
एप्रिल 6, 2019
सण साजरे करणं हा कोणत्याही संस्कृतीचा अविभाज्य घटक असतो. एखाद्या गावाची, शहराची, राज्याची किंवा देशाची संस्कृती तेथील समाज म्हणजेच लोक ठरवत असतात. त्यामुळे एखादा सण साजरा करण्याकरता जात, धर्म, वय, लिंग, आर्थिक परिस्थिती असे भेद आड येत नाहीत. त्या समाजातील प्रत्येक व्यक्तीचा सण त्या समाजाचा सण बनतो. हिंदू बहुसंख्य भारतवर्षातील हिंदूंचा पहिला सण म्हणजे गुढीपाडवा. त्यानिमित्त सादर आहे ही आपल्या सणांची सणावली...
नूतन वर्षारंभाची ती गुढी पाहा रोवली
सहस्रकांची संस्कृती भारतवर्षाची सावली
भाग्य आपुले थोर लाभते समृद्ध सणावली
प्रत्येक ऋतूमध्ये ऐसा सण होई साजरा ॥
आपली ‘सणावली’ यूट्यूबवर https://youtu.be/EqipUBxIFvI ह्या ठिकाणी ऐकता येईल.
फेब्रुवारी 14, 2019
वॅलेंटाईन डे म्हणजे प्रेमाचा उत्सव. मात्र लग्न होऊन बरीच वर्षं झालेल्या अनेक जोडप्यांना – विशेषतः पुरुषांना - आजच्या दिवशी नक्की कसं वागावं हा मोठा प्रश्न पडलेला असतो. खरं तर प्रेमाला स्थल-कालाप्रमाणे वयाचंही बंधन नसतं. त्यामुळे बावरून जाऊ नका. प्रणयाच्या खेळात तुमची जुनीजाणती सहचारिणीही तुम्हाला चकित करू शकते...
नवतारूण्याचे दिन आपुले
सरून गेले जरी असती
माझ्याकरता मदन आज तू
तुझ्यासाठी मी आज रती
उधळू देत मनाला चौखूर
आज मला सावरू नको
गुपित आपुले आज रात्रीचे
विसरू नको रे विसरू नको ॥
जानेवारी 9, 2019
अनिवासी भारतीय बांधवांची आठवण ठेवून आज ‘प्रवासी भारतीय दिवस’ साजरा केला जातो. अनिवासी भारतीयांत मराठी मंडळी बरीच आहेत. आणि अनिवासी भारतीयांचा प्रवास म्हटलं की विमानप्रवासही आलाच. तर अशाच एका विमान कंपनीने एका मराठी कवीला अध्यक्षपदावर नेमलं. मग काय! नवीन राजाच्या राज्यात विमानातील उद्घोषणाही मराठी कवितेतून करण्याची टूम निघाली...
विमान आपुले तयार आहे करण्याला उड्डाण
दीड तासभर समय संपता येई गंतव्य स्थान
मेज समोरील बंद करावे बांधा ह्याची गाठ
पाठ आसनाचीही करावी लगेच तुम्ही ताठ
वरच्या कप्प्यामध्येच ठेवा जिन्नस तुमचे सारे
पट्टा आवळूनी घट्ट आसनी नंतर शांत बसा रे
तुमच्या खिडकीवरील आवरण आता खुलेच ठेवा
फोन आणखी संगणकाला थोडा आराम द्यावा
धुम्रपान मद्यपानबंदीस कायद्याचा आधार
नमस्कार हो प्रवासी बांधव सप्रेम नमस्कार ॥
विमानात तुम्ही आमुच्या येता हर्ष होई अपार
नमस्कार हो प्रवासी बांधव सप्रेम नमस्कार ॥ धृ ॥
ही कविता यूट्यूबवर https://youtu.be/K0pNGJZrcOk ह्या ठिकाणी ऐकता येईल.डिसेंबर 22, 2018
राष्ट्रीय गणित दिनाच्या शुभेच्छा! बोटं वापरून आकडेमोड करणाऱ्या प्राचीन मानवापासून ते आज ज्यांचा जन्मदिवस आहे त्या गणिताच्या मेरुमणी रामानुजनपर्यंत मानवाने प्रचंड मजल मारली आहे. आपल्यासारख्या सामान्य जनांना रामानुजन ह्यांची गणिती प्रमेय कदाचित समजणार नाहीत पण गणित हा विषय मात्र आपल्या आयुष्याचा अविभाज्य घटक आहे ह्यात शंका नाही.
लग्नानंतर ह्या गणिताला खरा येतो बहर
मिळकत राहते तेवढीच आणि खर्च करतो कहर
मुलं झाली की गणिताचा माजतो हाहाकार
खर्चामधली बेरीज संपते लागतो गुणाकार
अती झालं तर कर्जाच्या वाटेने नेतं गणित
आयुष्यात पावलो पावली समोर येतं गणित ॥
सोडवत बसलो गणित नाही विचार केला अन्य
आयुष्याच्या जमाखर्चात बाकी राहिली शून्य
गणितापायी वर्षं झाली आयुष्यातून वजा
गणितापायी घेतला नाही आयुष्याचा मजा
माझ्यासाठी काहीच शिल्लक ठेवत नव्हतं गणित
आयुष्यात पावलो पावली समोर येतं गणित ॥
मग म्हणालो भीती कसली डोळे उघडून बघ
दुसऱ्यांसाठी खूप जगलास स्वत:साठी जग
कोण सांगू शकेल आपलं आयुष्य बाकी किती
आयुष्य आहे ओंजळ वाळू होते भरभर रिती
माझ्यापुरतं आयुष्याचं सुटलं होतं गणित
आयुष्यात पावलो पावली समोर येतं गणित ॥
नोव्हेंबर 14, 2018
बालदिनाच्या मनापासून शुभेच्छा! १४ नोव्हेंबरचा दिवस आला की बालपण आठवतं. तेव्हा FB आणि WhatsAppवर संदेश येत नसले तरी बालविशेषांक घरी येत असत. किशोर, कुमार, चंपक, चांदोबा.... त्यातील गोष्टी, कविता, चित्रं, कोडी... त्या आठवणी ताज्या करणारं हे एक बालकाव्य ‘शेपटी’ माझ्या बालमित्रांसाठी आणि बालपणीच्या मित्रांसाठीही...
गोळा करूनी प्राणी सारे
माकड वनात भाषण ठोके
शस्त्र मानवाचे ते न्यारे
वापरतो तो आपुले डोके
मारूनिया बुद्धीची बढार्इ
पुढे बोलले माकड कपटी
फरक एवढा त्याला नाही
मला मात्र ही असे शेपटी ॥
प्राणी सारे लहान मोठे
ऐकुन पडले तेथ विचारी
माणसास घाबरूनी होते
ओळख ज्याची महाशिकारी
माकड बोले काहीबाही
फुगवून आपुली छाती चपटी
फरक एवढा त्याला नाही
मला मात्र ही असे शेपटी ॥
ही काव्यकथा यूट्यूबवर https://youtu.be/Kd224iV7Pts ह्या ठिकाणी ऐकता येईल.ऑक्टोबर 2, 2018
अल्बर्ट आईन्स्टाईनच्या अमेरिकेतील घरात तीन व्यक्तींच्या तसबिरी लावलेल्या आहेत असं म्हणतात. त्यापैकी दोन आहेत मायकल फॅरेडे आणि जेम्स मॅक्सवेल ह्या शास्त्रज्ञांच्या तर तिसरी आहे महात्मा गांधींची. अशा ह्या जगन्मान्य महात्म्याचे शतकोत्तर सुवर्णमहोत्सवी वर्ष आजपासून सुरु होत आहे. त्यानिमित्ताने त्यांना वाहिलेली ही आदरांजली...
कष्ट हरण्या जनतेचे साहिले जाच अनंत
लढला शस्त्राविना पाहा साबरमतीचा संत ॥
सौम्य भाव वदनी वसती अन् शरीरयष्टी किरकोळ
भारदस्त जरी आवाज नव्हता कणखर तरीही बोल
बटुमूर्ती ती पाहून हसती इंग्रज हिणवून त्याला
किंमत लागे मोजावी सत्तेचे देऊन मोल
अखंड चळवळ चाले नाही देत काही उसंत
लढला शस्त्राविना पाहा साबरमतीचा संत ॥