मानवाच्या वैज्ञानिक प्रगतीमध्ये भारताचं योगदान 'शून्य' आहे! कारण मानवी इतिहासातील सर्वात जास्त क्रांतिकारी मानल्या जाणाऱ्या शोधांपैकी एक अशा शून्याचा शोध भारतात लावला गेला. संपूर्ण विज्ञान ह्या एका शून्यावर आधारित आहे. आणि क्लिष्ट होत जाणारं विज्ञान जसजसं तत्वज्ञानाच्या जवळ जात आहे तसतसं तत्वज्ञानातीलही शून्याचं महत्व अधिकाधिक जाणवू लागलं आहे.

आपल्याला एखादी भौतिक वस्तू जेव्हा दिसते
     संदर्भाला आजुबाजूस दुसरे काही असते
परमेश्वर जर ब्रह्मांडाच्या चराचरातून वसतो
     दिसेल कसा तो कोणालाही संदर्भच जर नसतो

शून्यत्वाचं रूप र्इश्वरी झालं म्हणूनच मान्य
     अनंत मोठ्या ब्रह्मांडाचं उत्तर आहे शून्य

ही कविता यूट्यूबवर https://youtu.be/mC5SjpZlGq0 ह्या ठिकाणी ऐकता येईल.

मध्यमवर्गीयांमध्ये दोन ठळक उपवर्ग आहेत - एक ज्यांच्याकडे गाडी नाही तो आणि दुसरा अर्थातच ज्यांच्याकडे आहे तो. टीवी, फ्रीज, फोन आता सगळ्यांकडे असतात. पण गाडीचं तसं नाही. गाडी असणं म्हणजे श्रीमंतीच्या वाटेवरचं पहिलं पाऊल. पहिल्या उपवर्गाची दुसऱ्यात जाण्याकरता नेहेमीच धडपड सुरु असते. आणि मग जेव्हा पहिली गाडी घरी येते तेव्हा त्या गाडीचं अप्रूप पुढे आयुष्यभर वाटत राहिलं नाही तरच नवल.

पहिला चरा पडला त्यावर
     घासून गेली बस
अन्न पाणी बेचव झालं
     आठवतोय दिवस

नंतरसुद्धा बरेच झाले
     आघात तिच्यावर
पण पहिला चरा पडला होता
     माझ्या काळजावर

अजून शिव्या ड्रायवरच्या त्या नावाने मी घालतो
     माझी पहिली वहिली गाडी गोंडस छान आल्टो

मी, मला, माझं, माझ्यामुळे, माझ्यासाठी, माझ्यावर, माझ्याकरता ... मनुष्याच्या अहंभावाला काही सीमा नाही. जिथे न फिरणारा भोवरा आधाराशिवाय जमिनीवर उभा राहील एवढ्या सूक्ष्म शक्यतेवर सारी जीवसृष्टी टिकून आहे, तिथे त्या जीवसृष्टीचा एक हिस्सा असलेल्या मानवजातीचा काय पाड! ब्रह्मांडाच्या विस्तारापुढे आपण किती कःपदार्थ आहोत ह्याची जाणीव जर आपण ठेवली तर ह्या अहंभावामुळे निर्माण झालेले कित्येक प्रश्न सुटू शकतील ह्याबाबत कुणाला शंका राहणार नाही एवढं नक्की!

वर्षं झाली तेरा अब्ज आणि सत्तर कोटी
     इतक्या पूर्वीपासून सॄष्टी अस्तित्वात होती
केवळ दोन लक्ष वर्षांपूर्वी अवतरलास
     आहे तुझी कारकीर्द ह्मा भूतलावर छोटी

फार पूर्वी सुटला आहे समयाचा तो बाण
     भानावर ये माणसा आहेस नगण्य किती ते जाण

घोळक्यामध्ये चर्चा करताना आपण अगदी तावातावाने एखादी बाजू मांडत असतो. अमका गाढव आहे, तमका किती हुशार आहे, हे करणंच बरोबर आहे, तो असा वागूच कसा शकतो, वगैरे. आपली मतं बिनधास्तपणे मांडताना आपल्याला त्या विषयाची संपूर्ण माहिती आहे का हे तपासायची आपल्याला गरज वाटत नाही. आपण सोयीस्करपणे विसरतो की प्रत्येक गोष्टीला आपल्याला न समजलेली दुसरी बाजूही असू शकते ...

हा शेवटचा बाॅम्बस्फोट
     नागरिक आशावादी
तुमच्याच डब्यात बसला असेल
     पुढचा दहशतवादी

पन्नाास मेले, साठ मेले
     पडत नाही फरक
तुमच्या देशात धुमाकूळ घालतो
     आमचा क्रांतिकारक

दोन देशांच्या सीमेवर नो मॅन झोन असतात
आयुष्यात प्रत्येक गोष्टीला बाजू दोन असतात

आयुष्य सुखी करण्याकरता घोर तपस्या करून देवाकडून वरदान मागून घ्यावं अशा आशयाच्या कथा आपण लहानपणापासून वाचत, ऐकत आलो आहोत. पण एखादं वरदानच जर शाप ठरलं तर ...

सहा महिने तपश्चर्या
     अशी केली घोर
पावला तेव्हा देव मजला
     पाहून माझा जोर

इन्स्टंट मागता सगळं म्हणून
     पावलो मी लवकर
सहाच महिने तपश्चर्या
     मिळेल एकच वर